Jak opatentować wynalazek w Polsce i za granicą? – przewodnik krok po kroku

Zastanawiasz się, jak prawidłowo opatentować wynalazek, by chronić swoje prawa i zwiększyć jego potencjał komercyjny? Proces patentowania może być wymagający i różni się w zależności od wybranej drogi. Oto przewodnik, który krok po kroku pomoże Ci zgłosić wynalazek w Polsce oraz za granicą.

Z artykułu dowiesz się:

• jakie są kluczowe kroki do skutecznego opatentowania wynalazku zarówno w Polsce, jak i za granicą,
• dlaczego ochrona własności intelektualnej może zapewnić przewagę konkurencyjną,
• jakie są podstawowe kryteria, które musi spełniać wynalazek, aby mógł zostać opatentowany,
• jak przygotować odpowiednią dokumentację niezbędną do zgłoszenia patentowego,
• jaka procedura czeka wynalazcę w Urzędzie Patentowym RP i poza granicami kraju,
• jakie koszty może ponieść wynalazca oraz jak planować strategię komercjalizacji wynalazku.

Czym jest patent?

Patent to prawo wyłączne do korzystania z wynalazku przez określony czas – 20 lat od dnia zgłoszenia – na danym terytorium. Prawo to pozwala zakazywać korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy przez innych uczestników rynku. Patent udzielany jest na rozwiązania nowe, posiadające poziom wynalazczy oraz nadające się do przemysłowego zastosowania.

Krok 1: Sprawdź, czy Twój wynalazek spełnia przesłanki zdolności patentowej

Zanim rozpoczniesz procedurę zgłoszeniową, warto ocenić, czy rozwiązanie spełnia trzy podstawowe wymogi: wynalazek musi być nowy, posiadać poziom wynalazczy i nadawać się do przemysłowego zastosowania.

• Nowość – wynalazek nie może być wcześniej ujawniony publicznie.
• Poziom wynalazczy – nie może być oczywisty dla specjalisty z danej dziedziny.
• Przemysłowa stosowalność – wynalazek musi nadawać się do praktycznego wykorzystania.

W praktyce warto przeprowadzić badanie stanu techniki lub badanie zdolności patentowej, aby sprawdzić, czy rozwiązanie spełnia przesłanki do udzielenia ochrony. To badanie można przeprowadzić samodzielnie w bazach patentowych, jak Espacenet, albo zlecić jego przeprowadzenie rzecznikowi patentowemu.

Krok 2: Przygotuj dokumentację zgłoszeniową

Podstawą zgłoszenia patentowego jest opis wynalazku, który powinien zawierać między innymi wskazanie problemu technicznego, szczegółowy opis rozwiązania, rysunki (jeśli są potrzebne), zastrzeżenia patentowe – najważniejsza część, definiująca zakres ochrony, oraz skrót. Dokumentacja musi być napisana precyzyjnie, bo to od niej zależy późniejsza skuteczność patentu i ostateczny zakres na jaki zostanie udzielona ochrona. Wsparcie rzecznika patentowego w procesie przygotowywania opisu patentowego jest nieocenione.

Krok 3: Zgłoszenie patentowe w Polsce

W Polsce zgłoszenia dokonuje się w Urzędzie Patentowym RP (UPRP). Można to zrobić osobiście, pocztą lub elektronicznie. Procedura obejmuje złożenie zgłoszenia i wniesienie opłaty zgłoszeniowej, wstępne badanie formalne, publikację zgłoszenia patentowego po 18 miesiącach od daty zgłoszenia, badanie merytoryczne oraz decyzję o udzieleniu patentu, jeśli wszystkie warunki zostały spełnione.

Cały proces trwa zwykle od 2 do 4/5 lat, choć udaje się uzyskać patent również w czasie poniżej 2 lat. Po udzieleniu patentu konieczne jest opłacanie corocznych opłat za utrzymanie. Brak wniesionej opłaty w wyznaczonym terminie skutkuje wygaśnięciem ochrony.

Krok 4: Ochrona za granicą – od czego zacząć?

Patent jako prawo własności przemysłowej jest prawem terytorialnym, co oznacza, że chroni wynalazek tylko na obszarze kraju, w którym został udzielony. Jeśli planujesz działalność międzynarodową, warto rozważyć zgłoszenie za granicą. Możliwe są trzy główne ścieżki: zgłoszenie bezpośrednie w wybranym kraju, europejskie zgłoszenie patentowe (EPO) oraz procedura międzynarodowa PCT.

Zgłoszenie bezpośrednie w wybranym kraju to rozwiązanie najprostsze, ale wymaga osobnych procedur w każdym kraju i może być kosztowne.

Europejskie zgłoszenie patentowe umożliwia skorzystanie z procedury przed Europejskim Urzędem Patentowym (EPO), co pozwala na uzyskanie ochrony w 39 krajach członkowskich.

Procedura międzynarodowa PCT umożliwia złożenie jednego wniosku, który rezerwuje pierwszeństwo w 158 krajach. Procedura PCT nie skutkuje od razu udzieleniem patentu międzynarodowego, ale daje czas na podjęcie decyzji, w których krajach chcesz uzyskać ochronę.

Koszty patentowania

Patentowanie wiąże się z kosztami, które różnią się w zależności od wybranej ścieżki. W Polsce opłaty urzędowe wynoszą kilkaset złotych, natomiast koszty na poziomie europejskim i międzynarodowym sięgają kilku tysięcy euro.

Co dalej po uzyskaniu patentu?

Patent to dopiero początek. Jego posiadacz może komercjalizować wynalazek, wdrażając go we własnej działalności; udzielać licencji innym podmiotom lub sprzedać prawa, przenosząc patent na inny podmiot. Po uzyskaniu ochrony, istotne jest monitorowanie rynku i działań konkurencji oraz reagowanie na naruszenia praw.

Podsumowanie

Patent to narzędzie, które daje realną przewagę, ale jego uzyskanie wymaga cierpliwości, wiedzy i odpowiedniego przygotowania. Droga do ochrony wynalazku wygląda podobnie w Polsce i na świecie: od sprawdzenia zdolności patentowej, przez zgłoszenie, aż po utrzymanie patentu w mocy. Dzięki możliwościom procedur EPO i PCT, polski wynalazca może myśleć o ochronie międzynarodowej. Najważniejsze to zaplanować strategię i dostosować ją do celów biznesowych.

FAQ