Zgłoszenia patentowe, czyli dokumentacja opisująca techniczne rozwiązanie, na które Zgłaszający chce posiadać ochronę, to najważniejsze dokumenty, definiujące co ostatecznie będzie przedmiotem wyłączności. Nic dziwnego zatem, że taki dokument powinien zostać przygotowany zgodnie ze sztuką, tj. obowiązującymi standardami. Dokonując zgłoszenia patentowego, warto unikać kilku powszechnych błędów, które mogą prowadzić ostatecznie do odrzucenia zgłoszenia lub ograniczenia ochrony patentowej. Poniżej prezentujemy kilka z nich.
Zacząć jednak należy od tego, że każde rozwiązanie zgłaszane do opatentowania musi być nowe, musi spełniać przesłankę poziomu wynalazczego oraz przemysłowej stosowalności. To trzy główne kryteria, które muszą być spełnione razem i bezwzględnie w skali światowej (nie lokalnie), bez których nie uda się uzyskać patentu. A oto kilka najczęstszych błędów:
Brak nowości wynalazku
Jak już wyżej wspomniano, wynalazek musi być nowy w skali światowej. Jeśli został wcześniej ujawniony (np. w publikacji internetowej, na konferencji, bądź został sprzedany), takiego rozwiązania nie można już opatentować. Zdarza się, że Zgłaszający pochwalą się swoim rozwiązaniem na blogu/publikując post ze zdjęciem. Zdarza się, że produkt zostanie przekazany kilku „zaprzyjaźnionym” osobom celem weryfikacji i potwierdzenia, że działa i spełnia określony cel. Zdarza się również, że w trakcie komercyjnych prac, Zgłaszający nie zadba o odpowiednie umowy o poufności i przedstawi rozwiązanie w całości swojemu partnerowi handlowemu. Wszystkie takie działania, które ostatecznie skutkują ujawnieniem rozwiązania, mogą skutecznie zniweczyć przymiot nowości. Całkowicie bez znaczenia pozostaje fakt, że to osoba, która jest np. twórcą wynalazku ujawniła jego treść. Przy ocenie nowości, ważne jest, że z rozwiązaniem może zapoznać się nieograniczone grono i już samo to (czyli możliwość zapoznania się) wystarczy, aby ochrona patentowa nie została udzielona. Niestety częstym błędem jest publiczne ujawnienie wynalazku przed złożeniem wniosku, stąd bezwzględnie należy pamiętać aby przed datą dokonania zgłoszenia, nigdzie go ujawniać.
Niewystarczający poziom szczegółowości opisu
Opis patentowy musi być przygotowany w sposób jasny, wyczerpujący i precyzyjny, tak aby znawca dziedziny, do którego opis patentowy jest adresowany, mógł ostatecznie odtworzyć rozwiązanie tam ujawnione. Opis patentowy składa się z kilku części, przy czym warto pamiętać, że zawsze powinien być ujawniony co najmniej jeden przykład realizacji wynalazku. W opisie powinny również znaleźć się informacje na temat rozwiązań ze stanu techniki dostępnych w dziedzinie, której dotyczy rozwiązanie. Pominięcie w opisie patentowym kluczowych szczegółów technicznych może prowadzić ostatecznie do odrzucenia zgłoszenia, a w sytuacji, w której uda się uzyskać ochronę, braki w ujawnieniu mogą stanowiąc jedną z podstaw do unieważnienia. Taką przesłankę nazywamy wówczas brakiem dostatecznego ujawnienia wynalazku.
Zbyt szeroki lub zbyt wąski zakres ochrony
Z poprzednim punktem łączy się również zbyt szeroki zakres zastrzeżenia patentowego, który może zostać odrzucony, bądź wręcz przeciwnie – zbyt wąski zakres, który może ograniczyć skuteczność ochrony, dając konkurencji możliwość obejścia patentu. Dlatego tak ważnym w całym procesie przygotowywania zgłoszenia patentowego wydaje się skorzystanie z usług rzecznika patentowego, który pozwoli zdefiniować zakres ochrony w najbardziej optymalny sposób. Każdy Zgłaszający chciałby zastrzegać jak najszerszy zakres, z kolei urzędy patentowe chciałyby udzielać patenty na możliwie najwęższy zakres, tak aby pozostawiać przestrzeń innym uczestnikom do korzystania z rozwiązań z danej dziedziny. Gdzieś pomiędzy plasuje się właśnie rzecznik patentowy, który stoi na straży, aby opis i zastrzeżenia zostały przygotowane w najbardziej optymalny sposób.
Brak odpowiednich badań patentowych
Badania patentowe mogą być bardzo pomocnym narzędziem. Wykonanie badania przed dokonaniem zgłoszenia może pozwolić zapoznać się z dostępnymi w danej dziedzinie rozwiązaniami, albo też ujawniając już zgłoszone/opatentowane analogiczne rozwiązanie, pozwoli zaoszczędzić środki i nie dokonywać zgłoszenia z danego obszaru. Badania patentowe są całkowicie dobrowolną usługą i ostatecznie to klient decyduje czy chce z takiej usługi skorzystać. Z pewnością jednak mogą pozwolić uniknąć rozczarowania w postaci negatywnego raportu z poszukiwań jakie wyda Urząd Patentowy w sytuacji, gdy dokonane zostanie zgłoszenie patentowe na coś, co nie będzie w stanie ostatecznie uzyskać ochrony.
Błędy formalne w zgłoszeniu
Poza opisem patentowym dokonując zgłoszenia należy pamiętać również o wymogach formalnych, takich jak podpisany dokument pełnomocnictwa, gdy reprezentuje nas profesjonalny pełnomocnik, opłata skarbowa od pełnomocnictwa wniesiona do właściwego organu (w tym aspekcie od stycznia 2025 roku nastąpiła zmiana), wniesiona w odpowiednim terminie opłata za zgłoszenie i np. dodatkowe strony bądź kategorie wynalazku. Należy również pamiętać o wskazaniu podstawy prawnej do patentu. Za wszystkie te elementy może być odpowiedzialny rzecznik patentowy, który prowadzi sprawę dokonania zgłoszenia patentowego.
Ustalenie relacji Twórcy/Zgłaszający
Wskazanie niewłaściwej osoby jako wynalazcy lub zgłaszającego może prowadzić ostatecznie do sporów sądowych, które mogą toczyć się latami. Dlatego tak ważne jest, aby odpowiednio skonstruowanymi zapisami w umowach łączących strony, wyraźnie określać przysługujące poszczególnym stronom prawa i obowiązki, w tym skuteczne przenoszenie praw, aby uniknąć wspomnianych sporów.
Brak odpowiedniej strategii/wiedzy
Patent obowiązuje tylko w krajach, w których został zgłoszony. Brak planu ochrony międzynarodowej może pozwolić konkurencji na wykorzystanie wynalazku w innych jurysdykcjach. Kluczowe w świecie własności przemysłowej są terminy. Przeoczenie przykładowo 12-miesięcznego terminu na zastrzeżenie pierwszeństwa będzie skutkowało brakiem możliwości rozszerzenia ochrony. Terminy te są w większości nieprzywracalne, stąd decydując się na ochronę szerszą niż w jednym państwie, należy dbać o terminy bądź powierzyć opiekę nad sprawą profesjonaliście.
Poprawność tłumaczenia
W przypadku zgłoszeń międzynarodowych/europejskich, bądź walidacji patentów europejskich na terytorium RP, błędy w tłumaczeniach mogą zmienić znaczenie wynalazku i ograniczyć bądź zniekształcić wnioskowaną ochronę. Dlatego też, niezmiernie ważne jest aby mieć również na uwadze dokładność i poprawność tłumaczeń.
