Najczęstsze błędy przy rejestracji znaków towarowych – jak ich uniknąć?

Prawidłowa rejestracja znaku towarowego wymaga wiedzy na temat najczęstszych błędów, które mogą przyczynić się do odrzucenia zgłoszenia. Znajomość tych błędów pozwala uniknąć ryzyka odrzucenia przez urząd. Aby skutecznie zgłosić znak towarowy, należy znać zasady, które muszą być przestrzegane, oraz przeszkody, które mogą wpłynąć na decyzję takich organów jak Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) czy Urząd Patentowy RP.

Z artykułu dowiesz się:

• o głównych przyczynach odmowy rejestracji znaku towarowego i jak im zapobiegać,
• dlaczego opisywanie produktów lub usług słowami mało kreatywnymi może być problematyczne,
• w jaki sposób unikać rejestracji znaków podobnych do już istniejących,
• jakie cechy powinny posiadać znaki, aby efektywnie wyróżniać się na rynku,
• jakie są alternatywne podejścia do tworzenia skutecznych nazw towarów,
• zalety współpracy z rzecznikiem patentowym przy rejestracji znaku,
• o znaczeniu obejmowania ochroną znaków w kontekście międzynarodowym.

Dlaczego urzędy odmawiają rejestracji znaku towarowego?

Najczęściej odmowa rejestracji wynika z tzw. bezwzględnych przeszkód rejestracji – czyli wad samego znaku. Urzędy unijny i polski nie badają, czy zgłoszony znak towarowy narusza prawa do znaków innych podmiotów. Tutaj czujność spoczywa na samych zgłaszających.

Do bezwzględnych przeszkód rejestracyjnych należą m.in.:

• brak zdolności odróżniającej
• opisowy charakter oznaczenia,
• użycie oznaczeń zwyczajowych lub takich, które weszły do języka potocznego
• kształt wynikający wyłącznie z funkcji technicznej towaru
• sprzeczność z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami
• oznaczenie wprowadzające w błąd z samej istoty
• zgłoszenie znaku w złej wierze

W praktyce oznacza to, że nawet jeśli zgłaszający wymyślił dane oznaczenie do identyfikacji wskazanych towarów czy usług (np. słowo, rysunek, formę przestrzenną, dźwięk), urząd może odmówić jego rejestracji, jeśli uzna, że nie nadaje się ona do pełnienia funkcji znaku towarowego z jednego z wielu opisanych w ustawie Prawo własności przemysłowej powodów.

Najczęstsze błędy przy wyborze znaku towarowego

• Oznaczenie jest wyłącznie opisowe

Znak towarowy nie może składać się wyłącznie z określeń opisujących towar czy usługę. Określenia typu „bank” (dla świadczenia usług bankowych) czy „naturalny sok” (do oznaczania soków) nie nadają się do monopolizacji – inni przedsiębiorcy też muszą móc ich używać z uwagi na ich informacyjny charakter. Urząd Patentowy RP coraz częściej odmawia rejestracji oznaczeń anglojęzycznych, jeśli uzna, że dane oznaczenie będzie zrozumiałe przez przeciętnego konsumenta (z odmową spotkał się np. znak Fruity tea” czy „Traditionally Polish Beer”.

Rada: Wybierając znak towarowy wybierz nazwę możliwie fantazyjną, może być to oznaczenie aluzyjne, sugestywne, ale musi ono być w stanie wyróżnić produkty jednego przedsiębiorcy od innych. Optymalnie, jeśli oznaczeniu słownemu towarzyszy grafika, choć wszystko jest kwestią strategii przedsiębiorstwa na promocję i używanie danej marki. Nie ma jednej i pasującej do wszystkich „typowej” strategii rejestracji – wszystko jest kwestią dialogu rzecznika patentowego z klientem, wsłuchania się w potrzeby przedsiębiorcy. Efektem jest wówczas gotowy pomysł na jeden lub większą serię znaków, które będą odpowiednio odzwierciedlały plany biznesowe konkretnego przedsiębiorcy.

• Brak zdolności odróżniającej

Jeśli zgłaszane oznaczenie jest banalne, pospolite lub zbyt ogólne, urząd uzna, że nie jest ono w stanie odróżnić towarów danego przedsiębiorcy od konkurencji. Tego rodzaju przeszkoda najczęściej występuje obok przeszkody dotyczącej opisowości znaku towarowego. Z taka odmową spotykają m.in. proste slogany reklamowe typu „Obiady zawsze domowe”, „Okna i drzwi na całe życie”.

Zgodnie z wytycznymi Urzędu Patentowego RP, „ocena istnienia abstrakcyjnej zdolności odróżniającej oznaczenia polega na ustaleniu, czy potencjalny odbiorca towaru nim sygnowanego zapamięta je jako oznaczenie identyfikujące. Należy także zbadać, czy oznaczeniu temu nie będzie przypisana jakaś konkretna cecha odnosząca się do towaru”. Oznaczanie pozbawione abstrakcyjnej zdolności do odróżniania nie może być w ogóle znakiem towarowym i nie może być na nie udzielone prawo ochronne.

Rada: dodanie elementu graficznego do znaku znacznie zwiększa jego zdolność rejestracyjną, podobnie jak kolorystyka, czy oryginalny układ znaku.

• Oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów, które weszły do języka potocznego lub są używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych

Przy rejestracji znaków towarowych urzędy biorą pod uwagę zmiany, jakie mogą zachodzić w świecie znaków, na co wskazują generując podstawę odmowy udzielenia ochrony. Dotyczy to znaków, które składają się z elementów powszechnie używanych w języku polskim. Chodzi zatem o takie oznaczenia, którymi ludzie posługują się w codziennej mowie (np. „ok”) lub takie, które weszły do praktyk handlowych w danej branży (np. „trustedlink”).

W praktyce przyjmuje się, że powszechność używania danego oznaczenia nie jest oczywista. Dla każdego zgłoszenia należy zastosować inną miarę, poddając pod rozwagę wszystkie okoliczności istotne dla danego kręgu odbiorców.

Rada: przed zgłoszeniem znaku warto dokonać wstępnej jego oceny, m.in. wpisując daną frazę w wyszukiwarce google, żeby sprawdzić czy występuje ona w użyciu, a jeśli tak – to w jakim kontekście. Oznaczenia słowno-graficzne wzmacniają szanse rejestracji, ale nie zawsze ją gwarantują.

• Oznaczenia stwarzające ryzyko wprowadzenia w błąd w szczególności co do charakteru, jakości lub pochodzenia towaru;

Jeśli znak sugeruje inne pochodzenie, właściwości albo jakość towarów niż ma w rzeczywistości, urząd odmówi rejestracji znaku towarowego.

Rada: Za wprowadzające w błąd traktuje się oznaczenia, które nawiązują np. do składu, kraju produkcji czy rodzaju produktu, jak np. „italian pizza” czy „irish beer”, podczas gdy nie mają z danym oznaczeniem geograficznym nic wspólnego. Lepiej unikać tego rodzaju nawiązań w znaku.

Jak zwiększyć szanse na rejestrację znaku

• Przeprowadź badanie znaku towarowego przed zgłoszeniem – sprawdź, czy dany znak lub do niego podobny nie został już zarejestrowany lub czy nie jest zbyt opisowy dla wybranej kategorii produktów
• Wymyśl znak możliwie fantazyjny – nawet jeśli chcesz użyć wyrazu opisowego, połącz go z oryginalnym elementem graficznym lub słownym
• Pomyśl o terytorium ochrony – EUIPO ocenia znaczenie słów we wszystkich językach państw Unii. Słowo neutralne po polsku może być opisowe np. po hiszpańsku
• Unikaj generycznych słów i haseł – np. „eco”, „bio”, „premium” to elementy, które same w sobie nie wystarczą do rejestracji znaku
• Skonsultuj się z rzecznikiem patentowym – profesjonalista oceni, czy Twój znak spełnia wymogi i zasugeruje ewentualne zmiany
• Zgłoś swój znak optymalnie przed rozpoczęciem jego używania – zwiększa to szanse na to, że Twoje zgłoszenie będzie pierwszym i nie spotkasz się ze sprzeciwem ze strony innego konkurenta

Podsumowanie

Rejestracja znaku towarowego wymaga przemyślenia i serii czynności poprzedzających proces zgłoszenia. Najczęstsze powody odmowy rejestracji to brak zdolności odróżniającej, opisowy charakter oznaczenia, użycie formy towaru czy innych oznaczeń chronionych (na skutek sprzeciwu osób trzecich). Zgłoszenie znaku w złej wierze, z zamiarem zaszkodzenia konkurentowi, również jest częstym problemem.

Właściwe zaplanowanie używania znaku towarowego w praktyce handlowej firmy i przeprowadzenie dedykowanego badania pozwoli uniknąć przedsiębiorcy potencjalnych strat czasu i pieniędzy. Nie warto inwestować w znak towarowy, który po bliższym sprawdzeniu okaże się pozbawiony zdolności rejestracyjnej. Warto myśleć o znaku nie tylko jako o nazwie produktu, ale przede wszystkim jako o narzędziu budowania marki na przyszłość.

FAQ