Proceder kopiowania znaków towarowych negatywnie wpływa na pozycję oryginalnych towarów, gdyż bardzo często są to towary gorszej jakości, przez co obniżają renomę znaku chronionego.
W takim przypadku naruszycielowi grożą sankcje karne oraz przysługujące uprawnionemu roszczenia cywilnoprawne, chroniące przed naruszeniami interesy uprawnionego.
Definicja podrobionego znaku towarowego
Nielegalne kopiowanie znaku towarowego to bezprawne używanie cudzego zarejestrowanego znaku towarowego. Proceder ten polega na umieszczaniu na towarach wprowadzanych do obrotu podrobionych znaków towarowych, przez co tak oznakowane towary stają się towarami nieoryginalnymi. Towary takie są wykonywane w sposób nieprawidłowy, nieprofesjonalny, w nieautoryzowanym miejscu produkcji, bez zgody i wiedzy właścicieli praw do znaków towarowych.
Ustawodawca poddał penalizacji wskazane w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. prawo własności przemysłowej (Dz.U.2023.1170 t.j. z dnia 2023.06.22) czyny zabronione przeciwko znakom towarowym, uznając za przestępstwo obrót towarami oznaczonymi podrobionym znakiem towarowym, którego sprawca nie ma prawa używać.
Ponadto ustawodawca uznał za wykroczenie wprowadzenie do obrotu towarów oznaczonych znakiem towarowym z wyróżnikiem (®) mającym wywołać mylne mniemanie, że towary te korzystają z takiej ochrony.
Definicja legalna znaku towarowego zawarta została w art. 120 ust. 1 i 2 ustawy prawo własności przemysłowej. Zgodnie z tymi przepisami, znakiem towarowym może być każde oznaczenie umożliwiające odróżnienie towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa oraz możliwe do przedstawienia w rejestrze znaków towarowych w sposób pozwalający na ustalenie jednoznacznego i dokładnego przedmiotu udzielonej ochrony w szczególności wyraz, włącznie z nazwiskiem, rysunek, litera, cyfra, kolor, forma przestrzenna, w tym kształt towaru lub opakowania, a także dźwięk.
Z kolei przez podrobiony znak towarowy, stosownie do definicji określonej w art. 120 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy, rozumie się użyte bezprawnie znaki identyczne lub takie, które nie mogą być odróżnione w zwykłych warunkach obrotu od znaków zarejestrowanych, dla towarów objętych prawem ochronnym.
Natomiast towarami, w myśl art. 120 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy, są w szczególności wyroby przemysłowe, rzemieślnicze, płody rolne oraz produkty naturalne, zwłaszcza wody, minerały, surowce, a także, z zastrzeżeniem art. 174 ust. 3, usługi.
Przestępstwa przeciwko znakom towarowym
W świetle art. 305 ust. 1 ustawy prawo własności przemysłowej przestępstwem jest:
- oznaczanie w celu wprowadzenia do obrotu towarów lub usług:
– podrobionym znakiem towarowym, w tym podrobionym znakiem towarowym Unii Europejskiej,
– zarejestrowanym znakiem towarowym lub znakiem towarowym Unii Europejskiej, którego sprawca nie ma prawa używać;
- lub dokonywanie obrotu towarami oznaczonymi takimi znakami.
Wyżej wymienione działanie zagrożone jest karą:
– grzywny
– ograniczenia wolności albo
– pozbawienia wolności do lat 2.
W wypadku mniejszej wagi, sprawca ww. przestępstwa podlega jedynie karze grzywny.
Co oznacza wprowadzanie do obrotu?
Wprowadzeniem do obrotu jest przekazanie przez producenta lub importera po raz pierwszy do obrotu towarów oznaczonych podrobionym znakiem towarowym (vide Uchwała Sądu Najwyższego z 24 maja 2005 r., sygn. I KZP 13/05, OSNKW 2005, Nr 6, poz. 50.).
Przez dokonywanie obrotu należy rozumieć wszelkie czynności polegające na:
– wprowadzaniu do obrotu lub
– dokonywanie dalszego obrotu na podstawie umowy sprzedaży, ale także umów zamiany, darowizny, najmu, dostawy, dzierżawy, użyczenia, leasingu itp.
Sąd Najwyższy wskazał, że przez „dokonywanie obrotu” należy rozumieć każdy etap obrotu towarem określonym w art. 305 ust. 1 Ustawy prawo własności przemysłowej (vide wyr. z 19 kwietnia 2012, III KK 53/12, Lex nr 1162703).
Jak rozumieć znamię „oznaczanie towarów”?
Znamię „oznaczać” należy interpretować przy uwzględnieniu art. 154 ustawy prawo własności przemysłowej, w którym jako sposób korzystania ze znaku towarowego wymienione zostały takie czynności jak:
– umieszczanie znaku na towarach objętych prawem ochronnym lub ich opakowaniach, oferowaniu i wprowadzaniu tych towarów do obrotu, ich imporcie lub eksporcie oraz składowaniu w celu oferowania i wprowadzania do obrotu, a także oferowaniu lub świadczeniu usług pod tym znakiem;
– umieszczanie znaku na dokumentach związanych z wprowadzaniem towarów do obrotu lub związanych ze świadczeniem usług;
– posługiwanie się nim w celu reklamy.
Przez „oznaczanie” należy też rozumieć:
– przerabianie,
– podrabianie lub
– usuwanie, w tym częściowe, istniejących znaków (vide wyr. SA w Katowicach z 5 stycznia 2011 r., sygn. II AKa 382/10, Lex nr 846483).
Dla spełnienia tego znamienia wystarczające jest, by pomiędzy towarem a znakiem był tworzony „związek pojęciowy” (asocjacja).
Typ kwalifikowany przestępstwa przeciwko znakom towarowym
Natomiast w typie kwalifikowanym, na mocy art. 305 ust. 3 cytowanej ustawy, gdy sprawca uczynił sobie z popełnienia przestępstwa:
– stałe źródło dochodu albo
– dopuszcza się tego przestępstwa w stosunku do towaru o znacznej wartości,
Sprawca podlega surowszej odpowiedzialności, to jest:
– karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5.
Co oznacza stałość dochodu w rozumieniu przepisu art. 305 ust. 3 ustawy?
Stałość dochodu oznacza pewną powtarzalność jego uzyskiwania, w związku z czym w doktrynie przyjmuje się co do zasady, iż dla spełnienia tego znamienia konieczne jest:
– co najmniej trzykrotne popełnienie przestępstwa – tylko w taki sposób uzyskany z niego dochód może być uznany za „stały”, „regularny”.
W innym przypadku jest to dochód kwalifikowany jako „incydentalny” lub „jednorazowy”.
Zgodnie z przyjętym stanowiskiem judykatury, dla przyjęcia, że sprawca z popełnienia przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu nie jest konieczne, aby przestępstwo było dla sprawcy jedynym lub głównym środkiem utrzymania bądź stanowiło istotny element w strukturze jego dochodów (vide post. SN z 13 lutego 2008 r., sygn. akt III KK 369/07, OSNK 2008, Nr 6, poz. 46).
W razie skazania za przestępstwo określone w art. 305 ust. 3 ustawy, sąd orzeka przepadek na rzecz Skarbu Państwa materiałów i narzędzi, jak również środków technicznych, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa; jeżeli takie materiały, narzędzia albo środki techniczne nie były własnością sprawcy, sąd może orzec ich przepadek na rzecz Skarbu Państwa.
Jak interpretować pojęcie „towar o znacznej wartości”?
Określenie „towar znacznej wartości” należy interpretować w świetle reguł znaczeniowych wskazanych w art. 115 § 5 k.k., odnoszących się do pojęcia mienia znacznej wartości, chodzi tu więc o towar, którego wartość w czasie popełnienia czynu zabronionego przekracza 200 tys. zł.
Cywilnoprawna ochrona znaków towarowych
W przypadku naruszenia prawa ochronnego na znak towarowy, uprawniony może dochodzić roszczeń w postępowaniu sądowym żądając od osoby, która naruszyła to prawo:
– zaniechania naruszania,
– wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści,
– a w razie zawinionego naruszenia również naprawienia wyrządzonej szkody:
1) na zasadach ogólnych albo
2) poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej opłacie licencyjnej albo innego stosownego wynagrodzenia, które w chwili ich dochodzenia byłyby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie ze znaku towarowego.
Podsumowanie
Pojawienie się na rynku towarów oznaczonych podrobionym znakiem towarowym jest procederem negatywnie wpływającym na pozycję oryginalnego znaku towarowego. Mając na uwadze, że towary oznaczane skopiowanym znakiem towarowym są gorszej jakości, przez co obniżają renomę znaku oryginalnego, uprawnieni powinni monitorować rynek pod kątem znaków towarowych podrobionych, żeby jak najszybciej przeciwdziałać naruszeniom i nie dopuścić do powstania szkody. Brak monitoringu i odpowiedniej ochrony znaków towarowych prawa uprawnionych może prowadzić do naruszenia prawa, co może negatywnie wpłynąć na reputację marki oraz przynieść straty wizerunkowe oraz finansowe.
Dzięki współpracy z rzecznikami patentowymi FGGH IP opracujesz strategię ochrony swojego znaku towarowego przed naruszeniami w oparciu o przepisy karne oraz przysługujące uprawnionemu roszczenia cywilnoprawne. Właściwie zabezpieczysz swoje prawa i podejmiesz obronę znaku towarowego przed naruszeniami i próbami nieuprawnionego posługiwania się tym znakiem oraz jego podrobienia.
