Założenie startupu to ekscytujący, ale również wymagający proces. Młode firmy często koncentrują się na szybkim rozwoju, pozyskiwaniu inwestorów oraz budowaniu pierwszej bazy klientów. Jednak jednym z kluczowych aspektów, który może zadecydować o przyszłym sukcesie, jest ochrona własności intelektualnej. Wiele startupów zaniedbuje tę kwestię na początku swojej działalności, co może prowadzić do poważnych konsekwencji w przyszłości. Brak skutecznego zgłoszenia i ujawnienie rozwiązania może pozbawić młodych przedsiębiorców szans na ochronę.
Czym jest patent i co może być opatentowane?
Patent to prawo wyłączne przyznawane na określony czas (20 lat), na rozwiązania o charakterze technicznym. Patent pozwala na wyłączne korzystanie z wynalazku na określonym obszarze, co oznacza, że każdemu kto bez zgody Uprawnionego używa rozwiązania chronionego patentem w sposób zarobkowy lub zawodowy, można takiego działania zakazać.
Nie każda innowacja może być opatentowana. Musi ona spełniać łącznie trzy kluczowe warunki:
- Nowość – wynalazek nie może być wcześniej publicznie ujawniony.
- Poziom wynalazczy – nie może być oczywisty dla osoby zajmującej się daną dziedziną.
- Przemysłowa stosowalność – musi mieć praktyczne zastosowanie w przemyśle.
Ustawa Prawo Własności Przemysłowej (dalej PWP), jak również przepisy krajowe w innych państwach wskazują również otwarty katalog rozwiązań, na które patent nie może być udzielony, jak również takich rozwiązań, które nie noszą znamion wynalazków. W Polsce przepisy to regulujące to odpowiednio art. 28 i 29 ustawy PWP.
Dlaczego warto patentować innowacje w startupie?
Ochrona przed konkurencją
Patent w startupie zapewnia prawne zabezpieczenie wynalazku przed kopiowaniem przez konkurencję. Jeśli technologia lub produkt jest unikalny i ma duży potencjał rynkowy, konkurenci mogą chcieć takie rozwiązanie skopiować. Uzyskanie patentu pozwala na skuteczną ochronę i może stanowić podstawę do dochodzenia praw w przypadku naruszenia. Z biznesowego punktu widzenia zatem posiadanie ochrony na innowacyjne rozwiązanie jawi się wręcz jako obowiązek.
Wzrost wartości firmy
Posiadanie patentów w startupie może znacząco podnieść również wartość firmy w oczach inwestorów oraz potencjalnych nabywców. Patenty w startupie są postrzegane jako aktywa, które mogą przyczynić się do długoterminowego sukcesu i stanowić ważny element strategii wyjścia (np. sprzedaż startupu).
Ułatwienie pozyskania inwestorów
Inwestorzy, szczególnie ci zajmujący się technologiami, często zwracają uwagę na to, czy startup posiada opatentowane rozwiązania bądź rozwiązania na etapie zgłoszeń patentowych. Patenty w startupie mogą zwiększyć atrakcyjność firmy, ponieważ sugerują, że posiada ona unikalne rozwiązanie, które może dać przewagę konkurencyjną.
Możliwość generowania dochodów
Patenty w startupie nie tylko chronią przed konkurencją, ale mogą być również źródłem dodatkowych przychodów. Startup może licencjonować swoje wynalazki innym firmom, co z kolei pozwala na monetyzację innowacji bez konieczności samodzielnej produkcji czy sprzedaży.
Czy zawsze i za wszelką cenę należy patentować?
W niektórych przypadkach bardziej korzystnym może być zachowanie rozwiązania w tajemnicy (tzw. know-how) w miejsce np. uzyskania patentu. Sytuacje, w których warto się zastanowić nad innymi strategiami to między innymi:
- Startup nie posiada jeszcze stabilnego modelu biznesowego i brak środków na opłacenie opłat urzędowych związanych z dokonaniem zgłoszenia patentowego;
- Produkt lub technologia zmieniają się bardzo dynamicznie, co może sprawić, że opatentowane rozwiązanie szybko się zdezaktualizuje;
- Kluczowa wartość leży w procesie produkcyjnym, który trudno byłoby odtworzyć przez konkurencję. W takim wypadku warto zastanowić się nad efektywną i skuteczną ochroną know–how – należy wówczas jednak bezwzględnie pamiętać o stosownych umowach, w których skonstruowaniu mogą pomóc rzecznicy patentowi i radcowie prawni.
Jak skutecznie podejść do procesu patentowego?
Jeśli już zdecydujesz się na patentowanie, poniżej prezentujemy kilka kroków, które warto podjąć:
- Badania patentowe różnego rodzaju: sprawdzenie, czy podobny wynalazek nie został już opatentowany, czy też ze swoją technologią nie wkraczamy na przykład w obszar czyjejś wyłączności (badania stanu techniki, zdolności patentowej czy czystości patentowej);
- Zatrudnienie profesjonalnego pełnomocnika, rzecznika patentowego: współpraca z ekspertem, który pomoże w opracowaniu wniosku patentowego i doborem odpowiedniej strategii.
- Monitorowanie naruszeń: dbanie o to, aby konkurenci nie kopiowali rozwiązania poprzez cykliczne monitorowanie rynku.
Podsumowanie
Ochrona własności intelektualnej powinna być kluczowym elementem strategii każdego startupu, zwłaszcza w dziedzinach technologicznych. Patentowanie innowacyjnych rozwiązań może zapewnić przewagę konkurencyjną, przyciągnąć inwestorów i wygenerować dodatkowe przychody. Choć proces patentowania wymaga środków i czasu, w wielu przypadkach może być kluczowym krokiem na drodze do sukcesu dopiero co rozwijającego się młodego biznesu jakim jest startup.
