Wzór przemysłowy oznacza postać całego produktu lub części produktu wynikającą z cech, w szczególności linii, konturów, kolorów, kształtu, faktury lub materiałów samego produktu lub jego dekoracji, włączając w to ruch, przechodzenie lub jakikolwiek inny rodzaj animacji tych cech.
Na wzór przemysłowy udzielane jest prawo z rejestracji, potwierdzone wydaniem świadectwa rejestracji. Wzory przemysłowe chronione są przez okres 5 lat z możliwością przedłużenia ich ochrony na kolejne okresy ochronne. Ich rejestracja może trwać maksymalnie do 25 lat. Warunkiem przedłużenia ochrony jest uiszczenie odpowiedniej opłaty urzędowej przed upływem danego pięcioletniego okresu ochronnego. Jeśli opłata zostanie wniesiona po terminie, jest możliwość przedłużenia jeszcze przez 6 miesięcy po wygaśnięciu, jednak z dodatkową, podwyższoną opłatą.
Kiedy przedłużenie ochrony wzoru przemysłowego na kolejny okres 5 lat będzie dobrą decyzją?
Przedłużenie ochrony wzoru przemysłowego na kolejny okres 5 lat jest dobrą decyzją w przypadku gdy wzór przemysłowy nadal generuje zyski lub stanowi istotną przewagę konkurencyjną dla właściciela.
Decyzja o przedłużeniu ochrony wzoru przemysłowego powinna także uwzględniać kalkulację ekonomiczną – czy dalsza eksploatacja wzoru i aktualność jego ochrony na rynku przyniesie korzyści przewyższające koszty przedłużenia ochrony. Przedłużając ochronę, właściciel zabezpiecza swoje prawa wyłączne na wzór, co umożliwia dalsze działania przeciwko naruszeniom lub nieuczciwej konkurencji.
Zaniechanie przedłużenia skutkuje wygaśnięciem ochrony, co umożliwia innym uczestnikom rynku, w tym konkurentom na swobodne korzystanie z danego wzoru.
Jak oceniać wartość wzoru przemysłowego?
Ocena, czy wzór przemysłowy nadal przynosi dochód i warto przedłużyć jego ważność powinna bazować na analizie przychodów i zysków generowanych przez ten wzór.
Jeśli zysk generowany przez wzór w czasie przekracza koszty jego ochrony (opłaty za przedłużenie ochrony, koszty administracyjne, ewentualne inwestycje w rozwój i promocję), warto podjąć decyzję o przedłużeniu ochrony.
Przedłużenie ochrony wzoru przemysłowego o dodatkowe 5 lat może być elementem strategii ochrony praw własności intelektualnej firmy, ale to, czy jest to opłacalne, zależy od kilku kluczowych czynników:
Argumenty przemawiające za przedłużeniem ważności wzoru:
1. Wyniki finansowe – jeśli wzór nadal generuje przychody i pozostaje istotnym produktem w ofercie, utrzymanie ochrony nadal będzie chronić przewagę konkurencyjną i uniemożliwiać konkurentom jego kopiowanie.
2. Analiza kosztów i korzyści – jeśli przychody ze sprzedaży produktów zawierających wzór znacznie przewyższają opłaty za odnowienie, przedłużenie jest uzasadnione z finansowego punktu widzenia. Koszt odnowienia jest zazwyczaj niewielki w porównaniu z potencjalnymi stratami wynikającymi z wejścia konkurentów na rynek.
3. Pozycja rynkowa i ocena konkurencji – warto przedłużyć ważność wzoru aby zachować wypracowaną pozycję na rynku, a zwłaszcza w sytuacji gdy konkurenci skorzystaliby na możliwości używania projektu.
4. Ochrona inwestycji — jeśli firma zainwestowała w marketing, infrastrukturę produkcyjną wzoru, przedłużenie ważności wzoru będzie korzystne.
5. Zgodność ze strategią ochrony wzorów – jeśli wzór jest nadal aktualny i ceniony przez konsumentów i wzór wpisuje się w długoterminową strategię zarządzania własnością intelektualną w firmie.
Argumenty przemawiające przeciwko dalszemu utrzymywaniu ochrony wzoru
1. Niska wartość komercyjna – jeśli wzór nie generuje już znacznych przychodów lub cykl życia produktu dobiega końca, opłaty za odnowienie mogą nie być uzasadnione.
2. Zmiana rynku – w branżach wymagających cyklicznych zmian i wprowadzeniu nowych projektów, utrzymywanie ochrony na kolejny okres 5 lat może być niepotrzebne.
3. Strategiczne zmiany – jeśli wzór nie chroni kluczowych produktów i firma wprowadziła nowe projekty, zmieniła portfolio, utrzymanie ochrony starszych wzorów może nie być zgodne z planami na przyszłość.
4. Sytuacja rynkowa – jeśli rynek rozwinął się w taki sposób, że wzór nie zapewnia już przewagi konkurencyjnej, przedłużenie ochrony może nie być opłacalne.
Przed decyzją o przedłużeniu ochrony wzoru przemysłowego warto zebrać dane rynkowe, takie jak:
- Sprzedaż produktów korzystających z chronionego wzoru (wolumen, wartość) i dynamika zmian,
- Udział wzoru w całkowitym portfolio produktów i jego rola strategiczna,
- Dane o konkurencji – obecność podobnych wzorów na rynku i ich sukces,
- Opinie i preferencje klientów dotyczące produktów z danym wzorem,
- Trendy rynkowe i prognozy dotyczące branży i segmentu, w którym wzór jest wykorzystywany.
Podsumowując, prognoza przychodu na 3-5 lat powinna opierać się na solidnej analizie dotychczasowych wyników, przyjęciu realistycznych założeń wzrostu oraz monitorowaniu czynników rynkowych, które wpływają na sprzedaż produktów chronionych wzorem.
Przedłużenie jest zasadniczo wskazane, gdy wzór pozostaje cenny z handlowego punktu widzenia, a koszty odnowienia są uzasadnione ciągłymi przychodami lub strategiczną pozycją rynkową. Jeżeli jednak pozostały okres użytkowania komercyjnego wzoru został ograniczony lub rynek się zmienił, umożliwienie wygaśnięcia ochrony może być bardziej efektywnym wykorzystaniem zasobów.
Podsumowując, przedłużenie ochrony na 5 kolejnych lat jest racjonalne i zalecane, jeśli wzór pozostaje wartościowy i wykorzystywany komercyjnie, jednak należy rozważyć to pod kątem aktualnej sytuacji rynkowej i kosztów opłat urzędowych.
Dzięki współpracy z rzecznikami patentowymi FGGH IP uzyskasz pomoc w ocenie zasadności utrzymania ochrony wzoru przemysłowego i dokonasz przedłużenia jego ważności.
